افزایش نرخ خوراک گاز کارخانههای سیمان چه اثری روی قیمت سیمان دارد؟
نرخ خوراک گاز کارخانههای سیمان یک تصمیم قیمتگذاری دولتی است، نه کمبود موقت؛ وقتی افزایش مییابد، در فرمول هزینهٔ تولید باقی میماند و طی چند هفته تا چند ماه در قیمت درب کارخانه منعکس میشود.
قیمت سیمان فقط با عرضه و تقاضای بازار بالا و پایین نمیرود؛ یکی از عوامل ساختاری آن، نرخ خوراک گازی است که دولت هر سال برای کارخانههای سیمان، فولاد و پتروشیمی تعیین میکند. تولید هر تن کلینکر، مادهٔ اصلی سیمان، نیازمند حرارتدهی مواد اولیه در کورهٔ دوار تا نزدیک به هزار و چهارصد و پنجاه درجهٔ سانتیگراد است، و گاز طبیعی سوخت اصلی این کورههاست. وقتی نرخ خوراک گاز صنعتی افزایش مییابد، همانطور که در سالهای اخیر چند بار اتفاق افتاده، هزینهٔ تمامشدهٔ هر تن سیمان بالا میرود، حتی اگر تقاضای بازار ثابت مانده باشد. این تفاوت مهمی با نوسانهای کوتاهمدت بورس کالا دارد: افزایش نرخ خوراک گاز یک تغییر ساختاری در هزینهٔ تولید است و معمولاً برگشتپذیر نیست، در حالی که نوسان بورس میتواند هفتهٔ بعد برعکس شود. انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان بارها نسبت به اثر این افزایشها روی رقابتپذیری صادراتی و قیمت داخلی هشدار داده است.
چرا گاز اینقدر در هزینهٔ تولید سیمان مهم است؟
برآورد فعالان صنعت این است که انرژی، عمدتاً گاز کورهٔ پخت کلینکر و برق آسیابهای سیمان، میتواند تا حدود یکسوم هزینهٔ تمامشدهٔ هر تن سیمان را تشکیل دهد، سهمی که در بیشتر صنایع دیگر اینقدر بالا نیست. به همین دلیل، سیمان یکی از حساسترین صنایع نسبت به تغییر نرخ خوراک گاز شناخته میشود، بهویژه در کارخانههایی که فناوری کورهٔ آنها قدیمیتر و مصرف انرژیشان بالاتر است.
این تغییر چه فرقی با قطع موقت برق و گاز کارخانهها دارد؟
قطعی موقت برق یا گاز، مثل آنچه در فصل سرما برای اولویت تأمین گاز خانگی اتفاق میافتد، یک اختلال کوتاهمدت در عرضه است که با رفع محدودیت برطرف میشود؛ اما افزایش نرخ خوراک گاز یک تصمیم قیمتگذاری دولتی است که در فرمول هزینهٔ تولید کارخانه باقی میماند، حتی وقتی گاز بهاندازهٔ کافی در دسترس است. به بیان دیگر، یکی مشکل کمبود است و دیگری مشکل قیمت.
این هزینهٔ اضافه چطور به قیمتی که خریدار میبیند میرسد؟
کارخانهها معمولاً افزایش هزینهٔ خوراک را بلافاصله در نرخ عرضه به بورس کالا اعمال نمیکنند، چون قراردادهای فروش و رقابت با سایر کارخانهها اجازهٔ جهش ناگهانی نمیدهد؛ این هزینه معمولاً طی چند هفته تا چند ماه، بهصورت تدریجی، در نرخ درب کارخانه و در نتیجه نرخ بنکداریها منعکس میشود. همین تأخیر باعث میشود خریدار گاهی ارتباط مستقیم بین خبر افزایش نرخ خوراک گاز و افزایش قیمت سیمان در بازار را متوجه نشود.
- پیگیری خبرهای رسمی دربارهٔ نرخ خوراک گاز صنایع سیمانی را جدی بگیرید، نه فقط تابلوی روزانهٔ بورس کالا
- اگر پروژهای در چند ماه آینده برنامهریزی شده، خرید سیمان را به این خبرها هم گره بزنید
- افزایش قیمت پس از چنین خبری را با گرانی فصلی یا کمبود موقت اشتباه نگیرید
آیا صادرات سیمان هم از این افزایش هزینه اثر میگیرد؟
افزایش هزینهٔ خوراک گاز، صادرات سیمان را هم گرانتر میکند و ممکن است برخی کارخانهها را به فروش بیشتر در بازار داخلی بهجای صادرات ترغیب کند؛ این اثر برعکس مکانیزمی است که در آن صادرات بالا قیمت داخلی را افزایش میدهد، و اینکه کدام جهت غالب شود، به نرخ ارز و تقاضای بازارهای صادراتی همان دوره بستگی دارد.
