تهران چهار کارخانه دارد، پس چرا سیمانش ارزان نیست؟
تهران بزرگترین بازار مصرف سیمان کشور است ولی فقط چهار کارخانه دارد و هر چهار تا دولتیاند. شکاف نرخ اینجا ساختاری است، نه نوسان روزانه.
سیمان در تهران گرانتر از جنوب کشور تمام میشود و علتش نسبت تعداد کارخانه به حجم مصرف است، نه نوسان روزانهٔ بورس. در معاملات هفتهٔ اول شهریور ۱۴۰۵، ارزانترین تیپ ۲-۳۲۵ فله استان تهران حدود ۱۷ درصد بالای کف کشور بود؛ شکافی که با یک جلسهٔ معاملاتی جبران نمیشود.
تهران چند کارخانهٔ سیمان دارد؟
چهار واحد، که برای بزرگترین بازار ساختوساز کشور عدد کمی است. هر چهار تا هم دولتی یا شبهدولتیاند:
- سیمان تهران — شهرری، غنیآباد
- شمال سفید و خاکستری — کیلومتر ۲۶ جادهٔ تهران به آبعلی
- فیروزکوه — کیلومتر ۱۵ جادهٔ فیروزکوه به قائمشهر
- فراز فیروزکوه — فیروزکوه
برای مقایسه، فارس با جمعیت و ساختوساز بهمراتب کمتر، ۱۰ کارخانه دارد. تهران مصرفکننده است نه تولیدکننده، و بخش بزرگی از سیمانش از استانهای همجوار مثل البرز، قم، سمنان و مرکزی میآید.
چرا سیمان تهران گرانتر است و چقدر؟
حتی داخل خود استان هم اختلاف معنادار است. در همان بازه، نرخ فله این واحدها اینطور بسته شد:
- فراز فیروزکوه، تیپ ۲ — ۲٬۷۶۲٬۶۰۰ تومان هر تن
- فیروزکوه، تیپ ۲ — ۲٬۸۰۸٬۹۰۰ تومان
- سیمان تهران، تیپ ۲-۳۲۵ — ۲٬۹۴۶٬۳۰۰ تومان
- سیمان شمال، تیپ ۲-۳۲۵ — ۳٬۰۵۵٬۰۰۰ تومان
نسبت به کف نرخ کشور، فراز فیروزکوه حدود ۱۰ درصد، فیروزکوه حدود ۱۲ درصد، سیمان تهران حدود ۱۷ درصد و سیمان شمال حدود ۲۱ درصد بالاترند؛ یعنی داخل خود استان هم حدود ۱۱ درصد فاصله هست. دو واحد فیروزکوه ارزانترند ولی در شرق استان و پشت گردنهاند، پس برای کارگاهی در غرب تهران کرایه بخشی از این برتری را برمیدارد. سیمان شمال روی جادهٔ آبعلی گرانتر میدهد ولی برای شمال و شرق پایتخت مسیر کوتاهتری دارد.
کی صرف میکند سیمان را از بیرون استان بیاوریم؟
این تصمیم یک نقطهٔ سربهسر دارد. اختلاف نرخ درب کارخانه را در تناژ ضرب کن و با کرایهٔ مسیر بلندتر بسنج. اگر اختلاف بیشتر از کرایه بود، آوردن بار از بیرون استان میارزد.
در عمل برای محمولههای کوچک تقریباً هیچوقت صرف نمیکند، چون کرایه سر تناژ کم سرشکن نمیشود. از چند صد تن به بالا ورق برمیگردد و اختلاف چند صد هزار تومانی در هر تن، هزینهٔ مسیر بلندتر را پوشش میدهد. برای پروژههای بزرگ همین محاسبه است که تیم تدارکات را میفرستد سراغ کارخانههای سیمان استانهای دیگر.
یک نکتهٔ پنهان هم هست: کارخانهٔ دورتر معمولاً نوبتدهی و زمان تحویل طولانیتری دارد. اگر بتنریزی زمانبندی فشرده دارد، ارزانتر بودن روی کاغذ به قیمت خواب کارگاه تمام میشود.
برای کارگاه تهرانی نرخ واقعی را از کجا برداریم؟
نرخ روزانهٔ هر چهار واحد استان و کارخانههای اطراف در قیمتهای تفکیکی میآید و چون معاملات بورس هر جلسه عوض میشود، ارقام این مطلب عکس یک هفتهاند نه نرخ ثابت. عدد درب کارخانه را از آنجا بردار، کرایه و تخلیه را رویش بگذار، بعد با پیشنهاد بنکدار مقایسه کن.
اگر پاکتی میخری، هزینهٔ پاکتزنی هم اضافه میشود؛ سیمان فله برای حجم بالا و کارگاه مجهز به سیلو همیشه ارزانتر تمام میشود. مقدار موردنیاز هر متر مکعب را هم پیش از سفارش با محاسبهگر سیمان دربیاور تا بار اضافه نخری.
