سیمان در تهران گران‌تر از جنوب کشور تمام می‌شود و این شکاف ساختاری است، نه نوسان یک روز. سه لایه روی هم می‌نشینند: نرخ درب کارخانه‌های نزدیک شهر، فاصلهٔ کارخانه‌های ارزان‌تر تا کارگاه، و هزینهٔ پاکت. هر سه را می‌شود با عدد دید و برای هر کدام راهی برای کم کردن هزینه هست.
سیمان تهران چقدر از کف نرخ کشور گران‌تر است؟
در معاملات بورس کالا از ۲۸ شهریور تا ۱۱ مهر ۱۴۰۵ (معاملهٔ سیمان تیپ ۲ در یکشنبه ۵ مهر)، میانهٔ نرخ فلهٔ چهار کارخانهٔ استان تهران برای هر تن این بود:
- فیروزکوه، تیپ ۲ فله: ۲٬۷۸۰٬۸۰۰ تومان؛ حدود ۵ درصد بالای کف کشور
- فراز فیروزکوه، تیپ ۲ فله: ۲٬۹۸۰٬۵۰۰ تومان؛ حدود ۱۳ درصد بالاتر
- شمال، تیپ ۲-۳۲۵ فله: ۳٬۲۰۱٬۳۵۰ تومان؛ حدود ۲۱ درصد بالاتر
- سیمان تهران، تیپ ۲-۳۲۵ فله: ۳٬۵۹۷٬۸۵۰ تومان؛ حدود ۳۶ درصد بالاتر
کف کشور در همان بازه، فلهٔ تیپ ۲-۳۲۵ دشتستان و مند دشتی در بوشهر با ۲٬۶۳۶٬۵۰۰ تومان بود و لامرد فارس و بهبهان خوزستان کمی بالاتر از آن. میانهٔ نرخ ۶۵ کالای فلهٔ تیپ ۲ که آخرین معامله‌شان در همان یکشنبه بود ۲٬۹۶۱٬۳۵۰ تومان بود؛ یعنی دو کارخانهٔ فیروزکوه زیر میانهٔ کشورند و دو کارخانهٔ نزدیک پایتخت بالای آن. نرخ هر روز هر چهار واحد را در قیمت‌های تفکیکی ببین؛ این عددها عکس دو هفته‌اند، نه نرخ ثابت.
چرا کارخانه‌های نزدیک تهران گران‌تر می‌فروشند؟
سیمان در بورس کالا در حراج فروخته می‌شود و قیمت را رقابت خریداران بالا می‌برد. کارخانه‌ای که در حاشیهٔ بزرگ‌ترین بازار ساخت‌وساز کشور است، خریدار بیشتری پشت عرضه‌اش دارد. سیمان تهران در شهرری (غنی‌آباد) و سیمان شمال در کیلومتر ۲۶ جادهٔ آبعلی، یعنی نزدیک‌ترین کارخانه‌ها به کارگاه‌های پایتخت‌اند؛ کرایهٔ کوتاه‌تر را خریدار در پیشنهاد قیمتش لحاظ می‌کند.
این دو واحد تیپ ۲ را با ردهٔ مقاومتی ۳۲۵ عرضه میکنند و خریدار سازه‌ای برای این برچسب حاضر است بیشتر بدهد. برای مقایسهٔ منصفانه، تیپ و رده را یکی نگه دار؛ معنای این عددها را در مطلب ردهٔ مقاومتی خوانده‌ای.
کارخانه‌های ارزان‌تر استان تهران کجا هستند؟
دو کارخانهٔ ارزان‌تر استان در فیروزکوه، شرقی‌ترین گوشهٔ استان‌اند؛ نشانی سیمان فیروزکوه کیلومتر ۱۵ جادهٔ فیروزکوه به قائم‌شهر است. برای کارگاهی در غرب یا جنوب تهران، مسیر از گردنه و طول شهر بخشی از ارزانی را پس می‌گیرد. از آن سو، سیمان شمال گران‌تر می‌فروشد ولی برای شرق و شمال‌شرق تهران نزدیک‌ترین است.
استان‌های همسایه هم گزینه‌اند. در همان بازه نیزار قم فلهٔ تیپ ۲ را ۲٬۷۶۸٬۱۰۰ تومان، کیاسر مازندران ۲٬۸۷۸٬۲۰۰ تومان، شاهرود ۳٬۰۵۴٬۳۵۰ تومان، ساوه ۳٬۱۹۳٬۶۵۰ تومان و آبیک البرز ۳٬۴۳۲٬۸۵۰ تومان معامله کردند. فهرست کامل را در کارخانه‌های سیمان ببین.
کرایه چقدر از برتری کارخانهٔ دورتر را می‌خورد؟
کرایه برای هر تن با فاصله بالا می‌رود ولی نه به نسبت خطی. طبق جدول حداقل نرخ کرایهٔ بار سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای که ماشین۳ در تیر ۱۴۰۵ منتشر کرد (به نقل از ماشین۳؛ اصل اطلاعیهٔ راهداری در دسترس نبود)، کرایهٔ خالص هر تن بار تریلی این است: ۷۵ کیلومتر ۳۸۷٬۸۱۰ تومان، ۱۰۰ کیلومتر ۴۷۶٬۶۵۰ تومان، ۱۵۰ کیلومتر ۶۵۴٬۳۰۰ تومان و ۲۰۰ کیلومتر ۷۶۶٬۰۵۰ تومان. این حداقل نرخ است؛ کرایهٔ برگشت خالی، تخلیه و توقف پشت در کارگاه روی آن می‌آید. جزئیاتش را در مطلب کرایهٔ حمل خوانده‌ای.
کی آوردن سیمان از بیرون تهران می‌صرفد؟
وقتی اختلاف نرخ درب کارخانه از اختلاف کرایه بیشتر باشد. یک تریلی ۲۵ تنی فله را برای کارگاهی در جنوب تهران حساب کنیم، با نرخ‌های همان دو هفته و جدول کرایهٔ بالا:
- سیمان تهران: ۳٬۵۹۷٬۸۵۰ تومان به‌علاوهٔ کمترین ردیف جدول (۷۵ کیلومتر) ۳۸۷٬۸۱۰ تومان؛ هر تن ۳٬۹۸۵٬۶۶۰ تومان
- نیزار قم، با فرض مسیر حدود ۱۵۰ کیلومتر: ۲٬۷۶۸٬۱۰۰ به‌علاوهٔ ۶۵۴٬۳۰۰ تومان؛ هر تن ۳٬۴۲۲٬۴۰۰ تومان
- اختلاف: حدود ۵۶۳ هزار تومان در هر تن، یعنی نزدیک ۱۴ میلیون تومان برای یک تریلی ۲۵ تنی
- شرط مقایسه: تیپ و رده یکی باشد؛ این‌جا سیمان تهران ۲-۳۲۵ است و نیزار تیپ ۲ بی رده، پس اگر نقشه ردهٔ ۳۲۵ خواسته، باید برگهٔ آزمایش همان محموله را دید
برای چند پاکت این حساب برعکس می‌شود، چون حداقل کرایهٔ یک خاور یا ده‌چرخ روی تناژ کم سرشکن نمی‌شود. کارخانهٔ دورتر معمولاً نوبت بارگیری طولانی‌تری هم دارد؛ اگر بتن‌ریزی زمان‌بندی فشرده دارد، ارزانی روی کاغذ به قیمت خواب کارگاه تمام می‌شود.
سیمان پاکتی در تهران چرا این‌قدر از فله گران‌تر است؟
پاکت و بسته‌بندی بخش بزرگی از فاصله را می‌سازد. در همان بازه پاکت ۵۰ کیلویی سیمان تهران ۲۳۶٬۱۷۰ تومان معامله شد؛ بیست پاکت یعنی هر تن ۴٬۷۲۳٬۴۰۰ تومان، حدود ۱٫۱ میلیون تومان بالاتر از فلهٔ همان کارخانه. به گزارش خبرگزاری صداوسیما (اردیبهشت ۱۴۰۵)، دبیر انجمن کارفرمایی صنعت سیمان گفت: «بخشی از افزایش قیمت سیمان پاکتی به رشد قیمت کیسه‌های بسته‌بندی بازمی‌گردد» و قیمت کیسه را از حدود ۹ هزار تومان سال قبل به ۳۵ هزار تومان رسیده دانست. برای کارگاهی که سیلو دارد، سیمان فله تقریباً همیشه ارزان‌تر تمام می‌شود.
برای کارگاه تهرانی نرخ منصفانه را چطور بسازیم؟
نرخ منصفانه از جمع سه عدد ساخته می‌شود و می‌شود آن را جلوی بنکدار گذاشت. نرخ درب کارخانهٔ تیپ و ردهٔ لازم را از قیمت‌های تفکیکی بردار، کرایهٔ مسیر و تخلیه را رویش بگذار، و اگر پاکتی می‌خری فرق پاکت را هم. عددی که بنکدار می‌دهد اگر از این جمع خیلی بالاتر است، جای چانه هست. مقدار لازم را هم پیش از سفارش با محاسبه‌گر سیمان دربیاور تا بار اضافه نخری که در انبار کلوخه شود.
