چرا صادرات سیمان روی قیمت داخلی اثر میگذارد؟
بخشی از سیمان تولیدی کارخانههای کشور بهجای بازار داخلی به کشورهای همسایه صادر میشود و همین رقابت بین فروش ریالی و فروش دلاری، عرضهٔ سیمان فله در استانهای صادراتیمحور را محدودتر میکند.
صادرات سیمان یکی از دلایلی است که قیمت سیمان در بازار داخلی ایران گاهی با کمبود همراه میشود، چون بخشی از تولید کارخانهها بهجای فروش داخلی راهی عراق، افغانستان، کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس و بخشی از آسیا میشود. طبق گزارش خبرگزاری شبستان، صادرات سیمان کشور در برخی سالها به نزدیک چهارده میلیون تن رسیده، یعنی حدود یکسوم تولید سالانه از مرزها خارج شده است. وقتی نرخ ارز آزاد بالا میرود، فروش صادراتی که معمولاً بر مبنای دلار قیمتگذاری میشود برای کارخانه از فروش ریالی داخلی سودآورتر میشود و انگیزهٔ تولیدکننده برای اختصاص سهم بیشتری از سیمان فله به بازارهای خارجی زیاد میشود. نتیجه این است که در استانهای صادراتیمحور و بندری، عرضهٔ داخلی محدودتر و قیمتهای تفکیکی نسبت به میانگین کشوری فاصله میگیرد. برای خریدار، دنبال کردن روند صادرات همانقدر مهم است که دنبال کردن قیمت سیمان در تابلوی روزانه.
کدام کشورها بیشترین سیمان ایران را میخرند؟
بر اساس گزارشهای تجاری، اصلیترین مقصدهای صادرات سیمان و کلینکر ایران کشورهای همسایه مثل عراق و افغانستان، کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس مانند عمان و کویت، و در دورههایی هند و برخی کشورهای آفریقایی بودهاند. نزدیکی جغرافیایی به مرزهای شرقی و جنوبی هزینهٔ حمل دریایی و زمینی صادرات را در برابر کرایهٔ حمل داخلی به استانهای مرکزی رقابتیتر میکند.
چرا صادرات برای کارخانهها از فروش داخلی سودآورتر است؟
قراردادهای صادراتی معمولاً به دلار یا ارزهای معتبر منطقهای بسته میشوند، در حالی که فروش داخلی سیمان از طریق بورس کالای ایران به ریال تسویه میشود. با افزایش نرخ ارز، همان مقدار سیمان اگر صادر شود ارزش ریالی بیشتری برای کارخانه دارد؛ همین شکاف باعث میشود در دورههای جهش ارزی، برخی کارخانههای سیمان سهم بیشتری از ظرفیت خود را به صادرات اختصاص دهند.
این وضعیت چه اثری روی قیمت سیمان در استانهای صادراتی میگذارد؟
در استانهای بندری و مرزی مثل هرمزگان و سیستان و بلوچستان که مسیر صادرات از آنها میگذرد، رقابت کامیونهای صادراتی با تقاضای داخلی برای بارگیری از درب کارخانه بیشتر است، به همین دلیل معمولاً فاصلهٔ قیمت این استانها با کف کشوری بیشتر از استانهای دورتر از مسیر صادرات است؛ برای عدد دقیق روز باید به قیمتهای تفکیکی سایت مراجعه کرد نه به میانگین کلی.
- نرخ ارز بالاتر یعنی انگیزهٔ صادرات بیشتر و عرضهٔ داخلی محدودتر
- ظرفیت مازاد کارخانههای سیمان کشور صادرات را برای دولت هم قابلقبول نگه میدارد
- نزدیکی استانهای مرزی و بندری به مسیرهای صادراتی هزینهٔ حمل صادرات را از کرایهٔ حمل داخلی رقابتیتر میکند
