قطعی برق چطور نرخ سیمان را در تابستان بالا میبرد؟
کارخانههای سیمان برای آسیاب کردن کلینکر و پخت مواد اولیه برق زیادی مصرف میکنند؛ وقتی در اوج مصرف تابستان صنایع بزرگ سهمیهبندی برق میشوند، خط تولید سیمان محدود یا متوقف میشود، عرضه به بورس کالا کم میشود و نرخ برای چند هفته بالا میرود، بدون آنکه هزینهٔ واقعی تولید در بلندمدت تغییر کرده باشد.
کارخانههای سیمان یکی از پرمصرفترین صنایع کشور از نظر برق هستند، چون آسیاب کردن کلینکر و چرخاندن کورههای دوار انرژی زیادی میخواهد. در ماههای گرم سال که مصرف برق خانگی برای سرمایش به اوج میرسد، وزارت نیرو معمولاً صنایع بزرگ از جمله سیمان را مشمول سهمیهبندی یا خاموشی برنامهریزیشده میکند. وقتی خط تولید چند ساعت در روز یا چند روز در هفته متوقف میشود، حجم سیمانی که به بورس کالا و بازار آزاد عرضه میشود کم میشود، در حالی که تقاضای ساختوساز تغییر محسوسی نکرده است. همین فاصلهٔ موقت میان عرضه و تقاضا، نرخ سیمان را در همان بازه بالا میبرد. رسانههای اقتصادی این الگو را در چند فصل گرم پیاپی گزارش کردهاند: قطعی برق، افت تولید، افزایش نرخ، و بعد با رفع محدودیت برق، برگشت نسبی قیمت. برای خریدار، نکتهٔ مهم این است که این نوع گرانی معمولاً موقتی است و با پایان فصل گرم یا رفع بحران برق تعدیل میشود.
این افزایش قیمت چقدر طول میکشد؟
بر اساس گزارشهای اقتصادی منتشرشده در فصلهای گرم اخیر، فاصلهٔ میان شروع قطعی برق کارخانهها و بازگشت نسبی قیمت سیمان معمولاً در حد چند هفته بوده، نه چند ماه؛ به محض آنکه وزارت نیرو محدودیت صنایع بزرگ را کم میکند، عرضهٔ کارخانههای سیمان به بورس کالا دوباره زیاد و نرخ تعدیل میشود.
چرا بورس کالا بهتنهایی این نوسان را کنترل نمیکند؟
بورس کالا فقط سازوکار معامله است، نه تولیدکننده؛ وقتی خود کارخانهها بهخاطر قطعی برق نمیتوانند حجم قبلی را تولید کنند، عرضه در تابلوی بورس کم میشود و رقابت خریداران قیمت پایانی را بالا میبرد. انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان در چنین بازههایی معمولاً اعلام میکند ریشهٔ گرانی، کمبود انرژی است نه کمبود واقعی مواد اولیه یا ظرفیت اسمی کارخانهها.
خریدار در این بازهها چهکار کند؟
اگر پروژه فوریت ندارد، بهتر است خرید را از کارخانههای سیمان درگیر قطعی چند هفته عقب انداخت یا سراغ کارخانههای استانهایی رفت که در قیمتهای تفکیکی سایت کمتر تحتتأثیر بودهاند. دنبال کردن قیمت سیمان بهصورت روزانه، بهجای واکنش به یک روزِ گران، تصمیم خرید بهتری میدهد.
