از سیمان در بورس کالا نمی‌شود نوسان‌گیری کرد. هر دو راه خرید سیمان در بورس کالا، یعنی بازار فیزیکی و گواهی سپردهٔ کالایی، به تحویل بار ختم می‌شوند. تنها راه گرفتن موقعیت روی قیمت سیمان، سهام شرکت‌های سیمانی است که بازار دیگری با منطق دیگری است.
گواهی سپرده سیمان چیست و برای چه ساخته شد؟
گواهی سپرده سیمان ورقه‌ای است که هر واحدش یک کیلوگرم سیمان را نمایندگی می‌کند و با کد سهامداری معمولی خریده میشود. به گزارش تابناک از جواد فلاح، مدیر توسعهٔ بازار فیزیکی بورس کالا (آبان ۱۴۰۰)، سیمان این گواهی تیپ ۲ در پاکت ۵۰ کیلویی است و حداقل سفارش ۱۰ تن و حداکثر ۱۰۰ تن تعیین شد. هدف این بود که خریدار خرد و متوسط بی کد بورس کالا و بی واسطه به سیمان کارخانه برسد.
چرا گواهی سپرده سیمان را نمی‌شود دوباره فروخت؟
گواهی سپرده سیمان را نمی‌شود فروخت چون برایش بازار ثانویه تعریف نشده است. همان مقام بورس کالا در گفت‌وگو با روزنامهٔ تعادل صریح گفت: «معاملات سیمان بازار ثانویه ندارد یعنی فردی که سیمان را خریداری کرده است دیگر نمی‌تواند سیمان را در بورس به فروش برساند.» این همان چیزی است که سیمان را از گواهی‌های سپردهٔ کالاهایی مثل سکه و زعفران جدا می‌کند که پس از خرید در تابلو دست‌به‌دست می‌شوند.
دلیلش هم روشن است. سیمان کالای مصرفی و انبارنشدنی است. ابزاری که برای رساندن سیمان به سازنده ساخته شده، اگر بازار ثانویه داشت به ابزار دلالی بدل می‌شد و همان خریداری که قرار بود کمک بگیرد، پشت صف می‌ماند.
اگر سیمان را به‌موقع تحویل نگیرم چه هزینه‌ای دارد؟
پس از مهلت دو هفته‌ای، هر روز تأخیر نیم درصد قیمت سیمان خرج دارد. به گزارش تابناک، عرضه‌کننده «به ازای هر روز تاخیر در تحویل کالا به خریدار نیم درصد قیمت سیمان براساس آخرین قیمت کشف شده» را به‌عنوان هزینهٔ انبارداری از خریدار می‌گیرد. این یعنی ۱۵ درصد در یک ماه، بیشتر از هر حرکت قیمتی که سیمان در یک ماه عادی دارد.
یک مثال عددی از نگه داشتن گواهی چه نشان می‌دهد؟
فرض کن ۱۰ تن گواهی خریده‌ای و امیدواری قیمت بالا برود. کارگزاری مفید دامنهٔ نوسان مجاز هر جلسه را مثبت و منفی ۵ درصد میانگین قیمت آخرین عرضهٔ منجر به معامله ذکر کرده است. حالا حساب کن:
- هر روز تأخیر پس از مهلت: ۰٫۵ درصد ارزش بار
- ۱۰ روز تأخیر: ۵ درصد، یعنی برابر با حداکثر حرکت مجاز قیمت در یک جلسه
- ۳۰ روز تأخیر: ۱۵ درصد، که سه جلسهٔ پیاپی با سقف کامل لازم دارد تا فقط سر به سر شوی
- و حتی اگر قیمت بالا برود، سودی دستت نمی‌آید، چون راهی برای فروش گواهی نیست
پس دامنهٔ نوسان در این بازار فقط سقف و کف قیمتی است که برای بار خودت می‌پردازی، نه فرصت سود.
در بازار فیزیکی بورس کالا هم سیمان قابل فروش دوباره نیست؟
در بازار فیزیکی هم آنچه می‌خری حواله‌ای است که محل تحویلش انبار کارخانه است و باید کامیون بفرستی و بار را ببری. فروش دوباره در خود بورس راه ندارد. اگر بخواهی بار تحویل‌گرفته را بیرون از بورس بفروشی، دیگر نوسان‌گیر نیستی؛ بنکدار شده‌ای و همهٔ هزینه‌های بنکدار هم گردن توست. مسیر کامل خرید را در راهنمای خرید سیمان از بورس کالا ببین.
چرا خریدن و انبار کردن سیمان برای فروش بعدی نمی‌ارزد؟
سیمان پاکتی تاریخ مصرف دارد و جابه‌جایی‌اش گران است. مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان (ویرایش ۱۳۹۶، بند ۵-۲-۶-۱-۱۳) می‌گوید سیمان پاکتی در مناطق با رطوبت نسبی بیش از ۹۰ درصد تا حداکثر ۴۵ روز و در سایر مناطق تا حداکثر ۹۰ روز پس از تولید مصرف شود، وگرنه پیش از مصرف آزمایش لازم دارد. یعنی خریداری که سه ماه منتظر گرانی بماند، بار مشکوکی در دست دارد که بنّای آگاه و ناظر نمی‌پذیرند.
کرایه هم سهم کمی نیست. طبق جدول حداقل نرخ کرایهٔ بار که سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای برای سال ۱۴۰۵ اعلام کرد و ماشین۳ در تیر ۱۴۰۵ منتشر کرد (به نقل از ماشین۳؛ اصل اطلاعیهٔ راهداری در دسترس نبود)، کرایهٔ خالص هر تن بار تریلی برای ۱۰۰ کیلومتر ۴۷۶٬۶۵۰ تومان است؛ هر جابه‌جایی اضافه همین را دوباره روی بار می‌گذارد. نگهداری سیمان در انبار مرطوب هم به کلوخه شدن می‌رسد.
راه گرفتن موقعیت روی قیمت سیمان چیست؟
تنها ابزار قابل معامله، سهام شرکت‌های سیمانی در بورس اوراق بهادار است. ولی خرید سهم سیمانی خرید سیمان نیست. قیمت سهم یک شرکت فقط به نرخ فروش سیمانش بسته نیست؛ قیمت گاز و برق و قطعی‌های تابستان و زمستان، صادرات، نرخ ارز، بدهی و سود تقسیمی خود شرکت هم رویش اثر دارند. ممکن است نرخ سیمان در بورس کالا بالا برود و سهم پایین بیاید. این مطلب توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست و تصمیم دربارهٔ سهم را باید با مشاور دارای مجوز گرفت.
گواهی سپرده سیمان برای چه کسی به‌صرفه است؟
برای مصرف‌کنندهٔ واقعی با نیاز ۱۰ تا ۱۰۰ تن که می‌تواند ظرف دو هفته کامیون بفرستد. سازنده‌ای که چند سقف پشت سر هم دارد یا پیمانکاری که بارگیری و حمل را خودش مدیریت می‌کند، با این ابزار واسطه را حذف می‌کند. پیش از خرید، قیمت روز سیمان و قیمتهای تفکیکی کارخانه‌ها را ببین تا بدانی نرخ گواهی با نرخ درب کارخانه و پیشنهاد بنکدار چه فاصله‌ای دارد. مقررات نماد را هم پیش از هر سفارش در اطلاعیهٔ تازهٔ بورس کالا بخوان، چون این قواعد از زمان راه‌اندازی تغییر کرده‌اند یا ممکن است تغییر کنند.
