خرید سلف سیمان از بورس کالا بهصرفهتر است یا خرید نقدی؟
در معاملهٔ سلف، نرخ سیمان از امروز قفل میشود؛ در نقدی، خریدار به نرخ روز تحویل وابسته است و انتخاب درست به افق زمانی پروژه بستگی دارد.
در بورس کالای ایران، سیمان هم بهصورت نقدی و هم از طریق قرارداد سلف عرضه میشود و تفاوت اصلی این دو، زمان پرداخت و زمان تحویل است. در معاملهٔ نقدی، خریدار همان روز یا در بازهٔ کوتاه بعد از خرید، سیمان را به نرخ همان روز تحویل میگیرد. در معاملهٔ سلف، خریدار امروز پول را بهطور کامل میپردازد و نرخ را برای همیشهٔ آن قرارداد قفل میکند، اما تحویل کالا هفتهها بعد، در تاریخ مشخصشدهٔ قرارداد انجام میشود. برای پروژهای که برنامهٔ مصرف مشخص و از پیش تعیینشده دارد، سلف ریسک افزایش ناگهانی قیمت را عملاً از بین میبرد؛ اما اگر بازار نزولی شود یا زمانبندی پروژه به هر دلیلی عوض شود، خریدار همچنان موظف به تحویلگرفتن با همان نرخ قدیمی است. نقدی برعکس، انعطاف بیشتری به خریدار میدهد ولی او را کاملاً در معرض نوسان روزانهٔ بازار قرار میدهد.
قرارداد سلف در بورس کالا دقیقاً چطور کار میکند؟
در قرارداد سلف، خریدار مبلغ کامل یا بخش عمدهٔ آن را در زمان معامله پرداخت میکند و کارخانههای سیمان متعهد میشوند سیمان را در سررسید مشخص، معمولاً بین دو تا شش هفته بعد، تحویل دهند. این ابزار در اصل برای تأمین مالی زودهنگام کارخانه طراحی شده، نه صرفاً تخفیف به خریدار؛ به همین دلیل نرخ سلف گاهی چند درصد پایینتر از نرخ نقدی همان روز است، چون کارخانه در ازای نقدینگی زودتر، این تخفیف را میدهد.
چه زمانی خرید نقدی سیمان منطقیتر از سلف است؟
اگر پروژه هنوز مرحلهٔ گودبرداری یا فونداسیون را رد نکرده و تاریخ دقیق مصرف سیمان معلوم نیست، قفلکردن نرخ با سلف ریسک بیمصرف ماندن سرمایه را بالا میبرد. در چنین حالتی، خرید نقدی نزدیک به زمان واقعی مصرف و بر اساس نرخ درب کارخانهٔ همان روز، از سلف منطقیتر است. کارگاههای کوچک هم عملاً واجد شرایط سلف نمیشوند، چون این قرارداد معمولاً حداقل معادل یک محمولهٔ کامل کامیون، یعنی بیش از بیست تن، تعریف میشود.
ریسک اصلی هرکدام از این دو روش خرید چیست؟
ریسک سلف این است که اگر بین امضای قرارداد و سررسید تحویل، نرخ سیمان در بازار آزاد و قیمتهای تفکیکی افت کند، خریدار همچنان با نرخ بالاتر قدیمی طرف است و نمیتواند قرارداد را باطل کند. ریسک نقدی برعکس است: اگر درست در فصل قطعی گاز زمستانی نرخ جهش کند، خریدار نقدی هیچ سپری در برابر این افزایش ندارد. به همین دلیل بسیاری از پیمانکاران بزرگ، بخشی از نیاز خود را سلف و باقی را نقدی تأمین میکنند تا ریسک را بین دو روش تقسیم کنند.
- برنامهٔ زمانی مصرف سیمان پروژه را دقیق مشخص کنید
- حداقل حجم قرارداد سلف را از کارگزار بورس کالا بپرسید
- نرخ سلف را با میانگین نرخ نقدی چند هفتهٔ اخیر مقایسه کنید
- بخشی از نیاز را سلف و بخشی را نقدی تأمین کنید تا ریسک پخش شود
