اگر کارگاهت بهار شروع میشود، سیمانش را در زمستان بخر؛ این خلاصهٔ دو سال معاملهٔ سیمان در بورس کالاست. هم در ۱۴۰۴ و هم در ۱۴۰۵ نرخ از اسفند به بعد بالا رفت و در اردیبهشت و خرداد به اوج رسید. رکود ساخت‌وساز این الگو را عوض نکرد؛ فقط پس از جهش ۱۴۰۴، قیمت چند ماه ثابت ماند.
عددهای قیمت این صفحه میانگین وزنی نرخ معامله‌های نقدی سیمان پرتلند تیپ ۲ ردهٔ ۴۲٫۵ همهٔ کارخانه‌ها در آمار رسمی بورس کالای ایران است، تحویل درب کارخانه و بی کرایه. نرخ هر پاکت ۵۰ کیلویی از نرخ هر کیلو حساب شده است.
رکود ساخت‌وساز چقدر مصرف سیمان را کم کرده است؟
حدود ده درصد در سال ۱۴۰۴. علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، به خبرگزاری مهر (۳ دی ۱۴۰۴) گفت تولید سیمان نسبت به ۴۸٫۳ میلیون تن دورهٔ مشابه ۱۴۰۳ حدود ۹٫۴ درصد کم شده و «مصرف داخلی سیمان از حدود ۴۴ میلیون تن به ۳۹٫۶ میلیون تن رسیده» است.
معامله‌های تالار هم همین را نشان می‌دهد. حجم معاملهٔ نقدی سیمان در بورس کالا در شش ماه نخست ۱۴۰۴ حدود ۲۷٫۹ میلیون تن بود، ۶٫۷ درصد کمتر از ۲۹٫۹ میلیون تن همان شش ماه در ۱۴۰۳. در شش ماه نخست ۱۴۰۵ این عدد به ۲۹٫۰ میلیون تن برگشت؛ هنوز زیر ۱۴۰۳، ولی بالاتر از ۱۴۰۴.
چرا با وجود رکود، قیمت سیمان پایین نیامد؟
چون در تالار بورس هنوز تقاضا از عرضه بیشتر بود. نسبت حجم تقاضا به حجم عرضهٔ نقدی سیمان در هیچ ماهی از ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ زیر یک نرفت؛ کمترینش ۱٫۰۸ در تیر ۱۴۰۴ بود و بیشترینش ۲٫۱۳ در اردیبهشت ۱۴۰۵. وقتی خریدار بیشتر از بار است، رکود بیرون از تالار نرخ داخل تالار را پایین نمی‌کشد.
تنها افت محسوس این دو سال پس از اوج خرداد ۱۴۰۴ آمد. تیپ ۲ پاکتی که در خرداد به‌طور میانگین ۱۴۱٬۴۶۵ تومان معامله شده بود، در تیر ۱۱۶٬۳۲۵ تومان شد، یعنی ۱۸ درصد ارزانتر. پس از آن نرخ تا آبان پایین‌تر رفت و به ۱۱۲٬۲۹۰ تومان رسید، ولی از آذر دوباره بالا رفت. رکود جلوی جهش بعدی را نگرفت.
بهترین زمان خرید سیمان در سال کدام ماه‌هاست؟
در دو سال گذشته، پاییز و زمستان. میانگین نرخ هر پاکت تیپ ۲ ردهٔ ۴۲٫۵ در بورس کالا در چند ماه کلیدی این بود:
- اسفند ۱۴۰۳: ۸۱٬۸۳۵ تومان
- خرداد ۱۴۰۴: ۱۴۱٬۴۶۵ تومان؛ ۷۳ درصد بالاتر از اسفند
- آبان ۱۴۰۴: ۱۱۲٬۲۹۰ تومان؛ پایین‌ترین ماه پس از اوج
- اسفند ۱۴۰۴: ۱۲۸٬۴۵۰ تومان
- اردیبهشت ۱۴۰۵: ۱۹۹٬۹۴۵ تومان؛ ۵۶ درصد بالاتر از اسفند
- شهریور ۱۴۰۵: ۲۰۲٬۵۵۰ تومان
دو سال برای قانون ساختن کم است و این الگو پیش‌بینی نیست. ولی هر دو بار جهش از فروردین شروع شد و در اردیبهشت و خرداد شدید شد؛ همان فصلی که بیشتر کارگاه‌ها پی و اسکلت می‌ریزند. اگر خرید تو هم در همین فصل است، تو با همهٔ کارگاه‌های کشور سر یک بار رقابت می‌کنی.
از کجا بفهمیم فصل گرانی در بورس نزدیک است؟
از نسبت تقاضا به عرضه. در گزارش هر جلسهٔ بورس کالا، حجم عرضه و حجم تقاضای هر کالا جدا ثبت میشود. این نسبت در اردیبهشت ۱۴۰۴ به ۱٫۵۳ و در اردیبهشت ۱۴۰۵ به ۲٫۱۳ رسید؛ در تیر و مرداد ۱۴۰۵ حدود ۱٫۱۸ بود. وقتی تقاضا چند هفتهٔ پشت سر هم یک‌ونیم برابر عرضه یا بیشتر میشود، نرخ‌ها معمولاً در همان هفته‌ها بالا رفته‌اند.
نرخ روز همهٔ کارخانه‌ها جدا در قیمتهای تفکیکی آمده است و قیمت روز سیمان را در صفحهٔ اول می‌بینی. اگر این دو را هر هفته نگاه کنی، شروع جهش را زودتر از فروشندهٔ سر کوچه می‌فهمی.
سیمان را چقدر زودتر از مصرف میشود خرید؟
حداکثر ۹۰ روز، و در هوای شرجی ۴۵ روز. بند ۵-۲-۶-۱-۱۳ مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان (ویرایش ۱۳۹۶) می‌گوید سیمان کیسه‌ای «باید در مناطق با رطوبت نسبی بیش از ۹۰ درصد، تا حداکثر ۴۵ روز پس از تولید، و در سایر مناطق تا حداکثر ۹۰ روز پس از تولید مصرف شوند» و اگر نشد، «قبل از مصرف مورد آزمایش قرار گیرند»؛ پس از آن بی آزمایش پذیرفته نیست. (در ویرایش ۱۳۹۲ همین بند ۵-۷-۵-۱-۱۳ بود.) پس خرید زمستانی برای بتن‌ریزی اردیبهشت شدنی است، ولی خرید پاییزی برای تابستان نه.
شرط دیگر انبار است. پاکتی که روی خاک یا زیر برزنت چسبیده بماند، پیش از ۹۰ روز کلوخه میشود و صرفه‌جویی خرید زودهنگام از دست میرود. قاعدهٔ چیدن پاکت‌ها و آزمون غلتاندن در مطلب سیمان کلوخه و جزئیات انبار کارگاهی در مطلب نگهداری سیمان آمده است.
خرید زودتر برای یک ساختمان چقدر فرق می‌کند؟
با عددهای واقعی دو سال گذشته، فرق بزرگی است. فرض کن کارگاهی ۶۰۰ پاکت تیپ ۲ لازم دارد، یعنی ۳۰ تن. با میانگین اسفند ۱۴۰۴، این مقدار درب کارخانه حدود ۷۷ میلیون تومان می‌شد و با میانگین اردیبهشت ۱۴۰۵ حدود ۱۲۰ میلیون تومان؛ نزدیک ۴۳ میلیون تومان فرق برای همان بار.
این حساب کرایهٔ حمل، تخلیه و سود بنکدار را ندارد و بهای انبار و ریسک کلوخه را هم کم نکرده است. اگر جای خشک برای ۶۰۰ پاکت نداری، خرید در دو سه نوبت زمستانی امن‌تر از یک خرید بزرگ است. تعداد پاکت لازم برای هر عیار را محاسبه‌گر سیمان می‌دهد.
پیش از خرید در فصل رکود چه چیزهایی را بسنجیم؟
- تاریخ شروع بتن‌ریزی؛ خرید بیش از ۹۰ روز جلوتر، و در شهر شرجی ۴۵ روز، آزمایش لازم می‌کند
- جای خشک انبار با کف بالاتر از زمین و سقف ۱۲ پاکت روی هم
- نرخ همان هفته در بورس و فاصلهٔ نرخ بنکدار با آن
- نسبت تقاضا به عرضه در چند جلسهٔ اخیر بورس
- کرایهٔ حمل از کارخانه یا انبار بنکدار تا کارگاه
- تیپ و ردهٔ مقاومتی که طرح خواسته؛ ارزانی تیپ دیگر صرفه نیست
