آیا سیمان پرتلند-آهکی ضعیفتر و ارزانتر از تیپ ۱ است؟
سیمان پرتلند-آهکی، سیمان تیپ ۱ معمولی است که بخشی از کلینکرش با پودر سنگ آهک آسیابشده جایگزین شده؛ این جایگزینی مقاومت نهایی را برای اغلب مصارف ساختمانی تغییر محسوسی نمیدهد.
سیمان پرتلند-آهکی، که در کارخانههای ایرانی با کد پ-آ یا PKZ روی کیسه مشخص میشود، از آسیاب مشترک کلینکر پرتلند و پودر سنگ آهک ساخته میشود و طبق استاندارد ملی ۳۸۹ در رده سیمانهای آمیخته پرتلند قرار میگیرد. این پودر آهک نقش پرکننده معدنی دارد؛ ذرات ریزش در فضای خالی بین دانههای سیمان مینشینند و تا حدی هم در واکنش هیدراتاسیون اولیه شرکت میکنند. چون سهمی از کلینکر پرانرژی و پرهزینه با ماده معدنی ارزانتر جایگزین شده، انرژی مصرفی کارخانه و در نتیجه قیمت درب کارخانه این نوع معمولا کمی پایینتر از تیپ ۱ خالص است. برخلاف تصور رایج در بین خریداران، این جایگزینی به معنای سیمان ضعیف نیست؛ برای بیشتر مصارف عمومی مثل دیوارچینی، فونداسیونهای معمولی و بتنریزی سازههای کوچک، مقاومت نهایی آن تفاوت محسوسی با تیپ ۱ ندارد و طبق استاندارد ملی ۳۸۹ در همان رده مقاومتی طبقهبندی میشود.
چقدر از کلینکر سیمان پرتلند-آهکی با آهک جایگزین میشود؟
طبق استانداردهای بینالمللی مشابه که مبنای ردهبندی سیمانهای آمیخته قرار میگیرند، سهم پرکننده آهکی در این نوع معمولا بین ۶ تا ۲۰ درصد وزن سیمان است؛ عددی که کارخانههایی مثل سیمان دشتستان و سیمان هگمتان هم برای محصول پ-آ خود رعایت میکنند. سهم بالاتر از این بازه، محصول را به رده سیمان مرکب میبرد که رفتار متفاوتی دارد.
آیا مقاومت سیمان پرتلند-آهکی کمتر از تیپ ۱ است؟
برای رده مقاومتی معمول ساختمانی، تفاوت محسوسی وجود ندارد. پودر آهک ریزدانه در سنین اولیه حتی با پرکردن فضای خالی بین ذرات کلینکر، سرعت هیدراتاسیون را کمی بالا میبرد و افت مقاومت را جبران میکند. تفاوت واقعی فقط در بتنهای رده مقاومتی بالا و سازههای ویژه مثل پل و اسکله دیده میشود، جایی که هنوز تیپ ۱ یا سیمانهای مقاوم در برابر سولفات ترجیح داده میشوند.
چرا سیمان پرتلند-آهکی معمولا ارزانتر تمام میشود؟
پخت کلینکر پرانرژیترین مرحله تولید سیمان است و هر تن آن نسبت به آسیاب پودر آهک، انرژی و سوخت بیشتری مصرف میکند. با کاهش سهم کلینکر، هزینه تولید و در نتیجه قیمت سیمان درب کارخانه معمولا چند درصد پایینتر از تیپ ۱ خالص میآید؛ برای دیدن این فاصله، تابلوی قیمت سیمان و قیمتهای تفکیکی سایت را برای هر دو نوع کنار هم مقایسه کنید.
- برای دیوارچینی، کفسازی و فونداسیونهای معمولی، پرتلند-آهکی بهصرفهتر از تیپ ۱ و همرده آن است
- برای سازههای در تماس با سولفات خاک یا آب دریا، بهجای آن سیمان تیپ ۵ یا سربارهای انتخاب کنید
- کد پ-آ یا PKZ روی کیسه، نشانه رسمی این نوع بر اساس استاندارد ملی ۳۸۹ است
سیمان پرتلند-آهکی در کدام پروژهها بیشتر مصرف میشود؟
بیشترین مصرف آن در ساختوساز مسکونی و تجاری معمولی است، جایی که رده مقاومتی متوسط کافی است و صرفه هزینه اهمیت دارد. در چند کشور اروپایی، سهم این نوع از کل سیمان مصرفی به بیش از ۵۰ درصد رسیده چون استانداردهای زیستمحیطی مصرف کلینکر را محدود کردهاند؛ در ایران هنوز سهم آن کمتر است اما با افزایش قیمت انرژی، تعداد کارخانههای سیمان تولیدکننده آن رو به رشد است.
