ارزان‌ترین سیمان خاکستری استان اصفهان در بورس کالا بیشتر وقت‌ها از نائین آمده است. در ۶۶ جلسه‌ای که نائین تیپ ۲ ردهٔ ۴۲٫۵ پاکتی فروخت، ۴۵ بار ارزان‌ترین کارخانهٔ استان بود. ولی حجم معاملهٔ نائین از همهٔ کارخانههای استان کمتر است؛ کسی که چند تریلی سیمان در هفته می‌خواهد، معمولاً ناچار است سراغ سپاهان یا اردستان برود.
عددهای این صفحه از معاملات نقدی ثبت‌شده در آمار رسمی بورس کالای ایران از ۶ فروردین ۱۴۰۴ تا ۵ مهر ۱۴۰۵ حساب شده است؛ مقایسه‌ها روی ۷۷ جلسه‌ای است که دست‌کم دو کارخانهٔ استان یک کالا را در یک روز فروختند. نرخ هر کارخانه در هر جلسه میانگین معاملههای همان کالاست و تحویل در انبار کارخانه، بی کرایه.
کدام کارخانههای سیمان اصفهان در بورس کالا عرضه می‌کنند؟
شش کارخانهٔ سیمان خاکستری استان در این بازه در بورس کالا معامله داشتند و یک واحد سیمان سفید، سفید بنوید، هم چند معاملهٔ پراکنده. سهم هر کارخانه از حجم معاملهٔ نقدی سیمان خاکستری استان در همین بازه این بود:
- سپاهان: ۴۱٫۴ درصد
- اردستان: ۲۰٫۱ درصد
- اصفهان: ۱۱٫۷ درصد
- کویر کاشان: ۱۰٫۹ درصد
- ساروج اصفهان: ۱۰٫۰ درصد
- نائین: ۵٫۹ درصد
پس سپاهان به‌تنهایی دو برابر هر کارخانهٔ دیگر استان می‌فروشد و هر حرکتی در نرخ آن به بازار شهر اصفهان می‌رسد. سبد محصول هم یکی نیست؛ نائین فقط تیپ ۲ ردهٔ ۴۲٫۵ فروخته و بیشترش فله، ساروج بیشتر تیپ ۱ ردهٔ ۴۲٫۵ فله و کویر کاشان بیشتر تیپ ۲ ردهٔ ۳۲٫۵ فله. نرخ روز هر کدام جدا در قیمت‌های تفکیکی کارخانه‌ها آمده است.
ارزان‌ترین سیمان اصفهان از کدام کارخانه است؟
به نوع سیمان بستگی دارد و برای هر کالا یک کارخانهٔ مشخص بیشتر جلسه‌ها ارزان‌ترین بوده است. شمار جلسه‌هایی که هر کارخانه ارزان‌ترین یا گران‌ترین واحد استان در همان کالا بود:
- تیپ ۲ ردهٔ ۴۲٫۵ پاکتی: نائین ۴۵ بار ارزان‌ترین؛ سپاهان ۳۶ بار و اردستان ۳۴ بار گران‌ترین
- تیپ ۲ ردهٔ ۴۲٫۵ فله: نائین ۴۷ بار ارزان‌ترین؛ اردستان ۴۹ بار گران‌ترین
- تیپ ۱ ردهٔ ۴۲٫۵ فله: کارخانهٔ اصفهان ۴۸ بار ارزان‌ترین؛ سپاهان ۲۹ بار گران‌ترین
- تیپ ۱ ردهٔ ۳۲٫۵ پاکتی: کویر کاشان ۴۶ بار ارزان‌ترین؛ ساروج اصفهان ۵۳ بار گران‌ترین
الگوی تیپ ۲ پاکتی برای خریدار شهری از همه مهم‌تر است، چون پرمصرف‌ترین سیمان ساختمانی است. نکتهٔ دیگر این‌که سپاهان، با بیشترین حجم، در تیپ ۲ پاکتی بیشتر وقت‌ها جزو گران‌ترین‌ها بود؛ حجم زیاد عرضه این‌جا به معنای نرخ پایین‌تر نبوده است.
فاصلهٔ نرخ کارخانههای سیمان اصفهان با هم چقدر است؟
میانهٔ فاصلهٔ ارزان‌ترین و گران‌ترین کارخانهٔ اصفهان در تیپ ۲ ردهٔ ۴۲٫۵ پاکتی ۱۶٫۸ درصد بود. همین عدد با همان روش برای استان‌های دیگر کمتر است؛ کرمان ۸٫۴ درصد، زنجان ۸٫۶ درصد، خراسان رضوی ۸٫۷ درصد و تهران ۱٫۳ درصد. در تیپ ۲ فله هم اصفهان ۱۶٫۰ درصد بود، در برابر ۸٫۷ درصد کرمان.
این فاصله در دو سال یکی نبوده است. در ۵۰ جلسهٔ سال ۱۴۰۴ میانهٔ فاصله در تیپ ۲ پاکتی ۲۲٫۷ درصد بود و در ۲۷ جلسهٔ ۱۴۰۵ به ۶٫۵ درصد رسید. یعنی تصور «نرخ کارخانههای اصفهان همیشه نزدیک هم است» دربارهٔ سال گذشته درست نبود و دربارهٔ امسال تا حدی درست است. چیزی که از هفته‌ای به هفتهٔ دیگر ثابت نمانده، همین فاصله است؛ پس هر بار باید نرخ همان هفته را دید.
در یک جلسهٔ واقعی بورس کالا نرخ‌ها چطور بود؟
در جلسهٔ ۵ مهر ۱۴۰۵ بورس کالا، تیپ ۲ ردهٔ ۴۲٫۵ پاکتی چهار کارخانهٔ اصفهان با این میانگین‌ها معامله شد؛ نرخ هر پاکت ۵۰ کیلویی از روی نرخ هر کیلو حساب شده است:
- نائین: ۱۹۷٬۲۴۵ تومان هر پاکت، با ۵۸۰ تن معامله
- سپاهان: ۱۹۸٬۹۴۰ تومان، با ۶٬۰۰۰ تن
- اصفهان: ۲۰۴٬۹۶۰ تومان، با ۱٬۵۰۰ تن
- اردستان: ۲۰۹٬۸۱۵ تومان، با ۶٬۰۰۰ تن
فاصلهٔ ارزان‌ترین و گران‌ترین آن روز ۶٫۴ درصد بود، نزدیک میانهٔ امسال. ولی ببین ارزانی نائین پشت چه حجمی است؛ ۵۸۰ تن، کمتر از یک‌دهم سپاهان. سپاهان فقط ۰٫۹ درصد گرانتر از نائین بود و ده برابر بار داشت. برای خرید عمده، فاصلهٔ واقعی میان نائین و سپاهان آن روز تقریباً هیچ بود.
برای کارگاهی در شهر اصفهان کدام کارخانه به‌صرفه‌تر است؟
کارخانهای که جمع نرخ درب کارخانه و کرایهٔ حمل تا کارگاه در آن کمتر است، نه لزوماً ارزان‌ترین در تالار. نائین در شرق استان است و از شهر اصفهان خیلی دورتر از کارخانهٔ اصفهان و سپاهان، که هر دو در محور ذوب‌آهن و نزدیک شهرند.
با عددهای ۵ مهر حسابش این است: نائین هر پاکت ۷٬۷۱۵ تومان ارزان‌تر از کارخانهٔ اصفهان بود، یعنی ۱۵۴٬۳۰۰ تومان در هر تن. اگر کرایهٔ هر تن از نائین تا کارگاهت بیش از این مقدار از کرایهٔ کارخانهٔ اصفهان گرانتر باشد، ارزانی نائین از بین رفته است. استعلام کرایه را برای هر دو مسیر جدا بگیر و برای سنجیدن سهم حمل در قیمت تمام‌شده، مطلب کرایهٔ حمل سیمان را ببین.
پیش از انتخاب کارخانه چه چیزهایی را بسنجیم؟
- تیپ و ردهٔ مقاومتی که طرح خواسته؛ نرخ تیپ ۱ ردهٔ ۳۲٫۵ را با تیپ ۲ ردهٔ ۴۲٫۵ مقایسه نکن
- پاکتی یا فله؛ ترتیب ارزانی کارخانه‌ها در این دو یکی نیست
- حجم عرضهٔ هفتگی کارخانه؛ ارزان‌ترین واحد ممکن است بار کافی نداشته باشد
- کرایهٔ هر تن تا کارگاه برای هر کارخانه جدا
- نرخ همان هفته، نه هفتهٔ گذشته؛ فاصلهٔ کارخانه‌ها در ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ بیش از سه برابر جابه‌جا شده است
وقتی کارخانه را از روی نرخ انتخاب کردی، مطمئن شو بار همان کارخانه را تحویل می‌گیری. بند ۵-۲-۶-۱-۵ مبحث پنجم مقررات ملی ساختمان (ویرایش ۱۳۹۶، ص ۱۲ کتاب) می‌گوید: «برای هر محموله وارد شده به کارگاه، مشخصات کارخانه و نوع سیمان و تاریخ تولید باید در برگ تحویل ثبت شده باشد.» اگر بنکدار نرخ نائین را داده و پاکت کارخانهٔ دیگری رسیده، همین برگ نشانش میدهد.
برای دیدن کارخانههای استان‌های همسایه هم فهرست کارخانههای سیمان کشور را با نرخ روزشان در دسترس داری. برای کارگاه‌های شمال استان، مقایسه با کارخانههای استان‌های همسایه به همان روش نرخ به‌علاوهٔ کرایه است.
