بیشتر خریدارها با یک درخواست کلی سراغ بنکدار می‌روند: «آخرش چند؟». بنکداری که نرخ بورس، کرایه و موجودی انبارش را می‌داند، در این بازی برنده است. خریداری که همان عددها را پیش از رفتن دربیاورد، می‌فهمد کجای قیمت جای چانه دارد و کجا ندارد.
اختلاف قیمت سیمان در بورس و بازار چقدر است؟
اختلاف قیمت سیمان در بورس و بازار کمتر از آن است که بیشتر خریداران فکر می‌کنند. سیمانباز قیمت اعلامی مصالحفروشیها را کنار میانهٔ دوهفته‌ای نرخ بورس کالای همان کارخانه و همان بستهبندی می‌گذارد؛ روز ۱۵ مهر ۱۴۰۵ این فاصله چنین بود:
- سیمان تهران تیپ ۲، پاکت ۵۰ کیلویی؛ بازار ۲۶۴٬۰۰۰ تومان در برابر ۲۵۰٬۴۹۲ تومان درب کارخانه، حدود ۵ درصد
- سیمان شاهرود تیپ ۲، پاکت ۵۰ کیلویی؛ بازار ۲۴۹٬۱۰۰ تومان در برابر ۲۲۳٬۴۸۵ تومان، حدود ۱۱ درصد
- سیمان پوزولانی ساوه، پاکت ۵۰ کیلویی؛ بازار ۲۲۸٬۰۰۰ تومان در برابر ۲۱۰٬۷۷۰ تومان، حدود ۸ درصد
- سیمان تیپ ۲ فلهٔ تهران، هر تن؛ بازار ۴٬۳۱۰٬۰۰۰ تومان در برابر ۳٬۶۹۷٬۲۰۰ تومان، حدود ۱۷ درصد
- سیمان تیپ ۲ فلهٔ ساوه، هر تن؛ بازار ۳٬۶۵۱٬۰۰۰ تومان در برابر ۳٬۴۲۲٬۲۰۰ تومان، حدود ۷ درصد
این عددها هر روز عوض می‌شوند و نسخهٔ امروزشان در صفحهٔ قیمت بازار آزاد سیمانباز است. آنچه از آن‌ها می‌ماند این است که بنکدار شهر شما معمولاً با فاصلهٔ یک‌رقمی درصد روی نرخ کارخانه می‌فروشد، نه با دو برابر آن.
فاصلهٔ قیمت بنکدار با نرخ کارخانه از چه چیزهایی ساخته شده است؟
بیشترِ این فاصله هزینه است، نه سود. نرخ بورس «درب کارخانه» است و همهٔ این قلم‌ها پس از آن رویش می‌نشیند:
- کرایهٔ حمل تا انبار بنکدار؛ حداقل کرایهٔ خالص تریلی در جدول ۱۴۰۵ سازمان راهداری (به نقل از ماشین۳؛ اصل اطلاعیهٔ راهداری در دسترس نبود) برای ۷۵ کیلومتر هر تن ۳۸۷٬۸۱۰ تومان است، یعنی حدود ۱۹٬۴۰۰ تومان روی هر پاکت
- کمیسیون باربری، بیمه، باسکول و بارگیری که به گفتهٔ دبیر انجمن رانندگان کامیون اصفهان جزو کرایهٔ خالص نیستند
- تخلیه، انبارداری و پاکت‌های پاره‌ای که فروختنی نیستند
- پولی که بنکدار پیش از فروش در بار خوابانده است
- مالیات بر ارزش افزوده، که در بورس کالا جدا از نرخ معامله از خریدار گرفته میشود و نرخش از ابتدای ۱۴۰۳ ده درصد اعلام شد
- سود خود بنکدار
از این شش قلم، فقط آخری واقعاً جای چانه دارد. کرایه را راننده می‌گیرد و مالیات را دولت؛ اطلاعیهٔ سازمان امور مالیاتی فروشندگان را «مکلف» کرده که «از ابتدای سال ۱۴۰۳ و در زمان صدور صورتحساب مالیات و عوارض ارزش افزوده را به نرخ ده (۱۰) درصد در صورتحساب درج و از خریدار دریافت نمایند». بنکدار نمی‌تواند این‌ها را به شما ببخشد.
یک مثال عددی نشان میدهد سهم بنکدار از هر پاکت چقدر است؟
بله، و معمولاً کوچک‌تر از انتظار. پاکت سیمان شاهرود را در نظر بگیرید که روز ۱۵ مهر ۱۴۰۵ در بازار ۲۴۹٬۱۰۰ تومان بود و در بورس کالا ۲۲۳٬۴۸۵ تومان؛ فاصله حدود ۲۵٬۶۰۰ تومان است. اگر مصالحفروشی ۷۵ کیلومتر از کارخانه فاصله داشته باشد، حداقل کرایه حدود ۱۹٬۴۰۰ تومان از همین فاصله را می‌برد و حدود ۶٬۲۰۰ تومان برای تخلیه، انبار، پرت، پول خوابیده و سود می‌ماند. اگر فاصله بیشتر باشد، این باقی‌مانده کوچک‌تر هم میشود.
دربارهٔ سیمان تهران حساب از این هم تنگ‌تر است. فاصلهٔ آن روز حدود ۱۳٬۵۰۰ تومان بود، یعنی کمتر از حداقل کرایهٔ ۷۵ کیلومتر. خریداری که در چنین روزی ۱۰ درصد تخفیف می‌خواهد، عملاً می‌خواهد زیر نرخ کارخانه بفروشد؛ چنین تخفیفی یا داده نمیشود یا جایش از پاکت کم‌وزن، سیمان کهنه یا برند دیگری جبران میشود.
وقتی فاصله کم است، سر چه چیزی با بنکدار چانه بزنیم؟
سر چیزهایی که برای بنکدار ارزان‌تر از تخفیف نقدی است و برای شما ارزش دارد. این‌ها معمولاً راحت‌تر از چند هزار تومان کمتر روی هر پاکت به دست می‌آیند:
- حمل تا کارگاه با ماشین خود بنکدار، یا تخلیهٔ بی‌هزینه
- تاریخ تولید تازه روی پاکت، و تعویض پاکت پاره یا سفت‌شده
- قیمت ثابت برای کل پروژه و تحویل در چند نوبت، تا بار انبار کارگاه را پر نکند
- پس گرفتن پاکت‌های اضافهٔ سالم در پایان کار
- فاکتور رسمی با نام کارخانه، نوع و ردهٔ مقاومتی، برای وقتی که ایرادی پیش بیاید
پیش از رفتن به بنکداری کدام عددها را باید داشت؟
- نرخ همان کارخانه، همان تیپ و همان بستهبندی از قیمت‌های تفکیکی؛ نه میانهٔ کشور و نه نرخ برند دیگر
- تعداد پاکت لازم از محاسبه‌گر سیمان، تا پاکت اضافه نخرید و به‌خاطر کمبود هم دوباره سراغ همان فروشنده نروید
- حداقل کرایه از کارخانه تا شهر خودتان، از جدول کرایهٔ حمل
- قیمت دست‌کم دو فروشندهٔ دیگر برای همان برند و همان تیپ
- اینکه قیمت با فاکتور است یا بی‌فاکتور، و تحویل درب مغازه است یا درب کارگاه
با این پنج عدد، چانه‌زدن از «آخرش چند؟» به یک پرسش مشخص تبدیل میشود: «نرخ کارخانه این است و کرایه تا اینجا این؛ سهم خودتان را چقدر می‌گیرید؟». بنکداری که می‌بیند خریدار حساب را می‌داند، معمولاً بهترین قیمتش را زودتر می‌گوید.
سیمان فله یا پاکتی، کدام جای چانه‌زدن بیشتری دارد؟
در مشاهدهٔ ۱۵ مهر ۱۴۰۵، فاصلهٔ بازار با کارخانه برای فلهٔ تیپ ۲ تهران حدود ۱۷ درصد بود و برای پاکت همان کارخانه حدود ۵ درصد. فله ارزان‌تر است و کرایهٔ بونکر سهم بزرگ‌تری از نرخش را می‌خورد، ولی در خرید چند ده تنی همان چند درصد به رقم قابل‌توجهی می‌رسد. برای بچینگ و کارگاه بزرگ، مذاکره روی فله و تعهد خرید چندنوبتی معنی‌دارتر از چانه روی چند پاکت است.
چه زمانی چانه‌زدن روی قیمت سیمان کم اثر است؟
وقتی کمبود است. در فصلی که کارخانه‌ها با محدودیت گاز یا برق کم‌تولید می‌شوند، رقابت میان خریداران است نه میان فروشندگان و فاصلهٔ بازار با کارخانه باز میشود. در این روزها دانستن نرخ کارخانه بیشتر به کار تشخیص گران‌فروشی آشکار میآید تا گرفتن تخفیف. برعکس، کاهش نرخ بورس معمولاً با تأخیر به مصالحفروشی می‌رسد؛ هفته‌ای که نرخ بورس پایین آمده، بهترین زمان برای یادآوری همین عدد به فروشنده است.
کی خرید مستقیم از بورس کالا به‌جای بنکدار می‌ارزد؟
وقتی حجم به چند تریلی می‌رسد و کرایه و تخلیه را خودتان می‌توانید سامان دهید. خرید از بورس کالا کد معاملاتی و کارگزار می‌خواهد، بار را خودتان از انبار کارخانه بیرون می‌آورید و مالیات و کارمزد را جدا می‌پردازید. برای خانه‌سازی چند صد پاکتی، دانستن نرخ بورس و چانه‌زدن آگاهانه با نزدیکترین بنکدار معمولاً حساب ساده‌تر و ارزان‌تری است.
