برای سازههای در تماس با آب دریا، سربارهای بهتر است یا پوزولانی؟
سیمان سربارهای از سرباره کوره بلند ذوبآهن ساخته میشود، نه از خاکستر آتشفشانی مثل پوزولانی؛ همین فرق منشأ باعث میشود سربارهای مقاومت درازمدت و پایداری در برابر سولفات بیشتری بدهد.
سیمان سربارهای یکی از ده نوع سیمانی است که در بازار ایران تولید میشود و ماده اصلی آن سرباره کوره بلند ذوبآهن است؛ محصول جانبی ذوب سنگآهن که پس از خنککردن سریع و آسیاب شدن، همراه کلینکر پرتلند ترکیب و طبق استاندارد ملی ۳۸۹ با نام سیمان سربارهای کوره بلند طبقهبندی میشود. این منشأ آن را از سیمان پوزولانی جدا میکند که ماده معدنیاش خاکستر آتشفشانی یا پوزولان طبیعی است، نه سرباره فلزی. از نظر عملکرد، سیمان سربارهای حرارت هیدراسیون کمتری در روزهای اول تولید میکند، به همین دلیل برای بتنریزیهای حجیم مثل پی سدها یا پیهای بزرگ صنعتی مناسب است، و در برابر سولفات خاک و آب دریا هم مقاومت بالاتری نشان میدهد. نقطه ضعفش رشد کندتر مقاومت در هفته اول است، به همین دلیل قالببرداری زودهنگام و بتنریزی در هوای سرد با آن باید با احتیاط بیشتری انجام شود.
سیمان سربارهای از چه مادهای ساخته میشود؟
ماده اصلی این نوع، سرباره دانهای کوره بلند است؛ مذاب غیرفلزی شناور روی آهن مذاب که با آب سرد ناگهانی به دانههای شیشهای تبدیل و بعد در کارخانه سیمان آسیاب میشود. سهم سرباره در ترکیب معمولا بین ۳۶ تا ۶۵ درصد وزن سیمان است؛ هرچه این سهم بالاتر باشد، مقاومت اولیه کندتر و مقاومت درازمدت و پایداری شیمیایی بیشتر میشود.
چرا برای سازههای دریایی سربارهای را به پوزولانی ترجیح میدهند؟
یونهای کلر و سولفات موجود در آب دریا به مرور به بتن معمولی نفوذ میکنند و آرماتور را دچار خوردگی میکنند. ساختار متراکمتر خمیر سیمان سربارهای، نفوذپذیری بتن را در برابر همین یونها پایینتر از سیمان پوزولانی نگه میدارد، به همین دلیل در اسکلهها و پیهای ساحلی خلیج فارس بیشتر همین نوع یا سیمان تیپ ۵ تجویز میشود.
چرا رشد مقاومت اولیه سیمان سربارهای کندتر است؟
واکنش هیدراتاسیون سرباره به وجود یون هیدروکسید آزادشده از کلینکر پرتلند وابسته است و این واکنش دیرتر از هیدراتاسیون مستقیم کلینکر شروع میشود. در نتیجه مقاومت ۷ روزه این سیمان میتواند تا ۲۰ درصد پایینتر از تیپ ۲ معمولی باشد، هرچند مقاومت ۲۸ روزه و ۹۰ روزهاش معمولا به همان سطح میرسد یا از آن پیشی میگیرد. به همین دلیل عملآوری طولانیتر برای این نوع سیمان توصیه میشود.
- برای پیهای حجیم و سدها که حرارت هیدراسیون باید پایین بماند، سربارهای انتخاب مناسبتری از پوزولانی است
- برای پروژههایی که باید ظرف چند روز قالببرداری شوند، تیپ ۲ یا ۱ رشد مقاومت سریعتری میدهند
- پیش از خرید حجم بالا، سهم سرباره را از کارخانههای سیمان بپرسید چون بین محصولات فرق دارد
سیمان سربارهای در ایران کجا تولید و عرضه میشود؟
برخلاف تیپهای ۱ و ۲ که تقریبا همه کارخانههای سیمان کشور تولید میکنند، سیمان سربارهای فقط در کارخانههایی تولید میشود که به منابع سرباره کوره بلند دسترسی دارند، عمدتا نزدیک مجتمعهای فولادسازی. همین محدودیت باعث میشود قیمتهای تفکیکی آن نسبت به تیپهای پرمصرف نوسان بیشتری داشته باشد و پیش از سفارش حجم بالا، بهتر است موجودی کارخانه مقصد استعلام شود.
