ترک خوردن کف روی گرمایش از کف طبیعی است یا نشانهٔ عیب؟
زیرکار روی گرمایش از کف بهخاطر چرخههای مکرر گرم و سرد شدن لولهها منقبض و منبسط میشود، در حالی که کف معمولی چنین چرخهٔ حرارتیای را تجربه نمیکند؛ همین خستگی حرارتی باعث میشود ترکهای مویی روی این نوع کف بیشتر دیده شود.
زیرکار روی سیستم گرمایش از کف بیشتر از کف معمولی ترک میخورد چون هر روز چند بار چرخهٔ گرم و سرد شدن را تجربه میکند. وقتی آب گرم داخل لولهها جریان مییابد، دمای بتن یا ملات اطراف لوله بالا میرود و منبسط میشود؛ با خاموش شدن سیستم، همان بخش نسبتاً سریع سرد و منقبض میشود. این انبساط و انقباض مکرر، برخلاف کف معمولی که دمایش نسبتاً ثابت میماند، به مرور خستگی حرارتی در سطح ایجاد میکند و ترکهای مویی میاندازد. عامل تشدیدکننده، روشن کردن سیستم گرمایش پیش از پایان دورهٔ عملآوری زیرکار است؛ توصیههای اجرایی رایج میگویند دستکم بین بیست و یک تا بیست و هشت روز صبر شود تا سیمان به مقاومت کافی برسد و بعد سیستم روشن شود. اگر این مهلت رعایت نشود، رطوبت داخل بتن ناگهان با حرارت خارج میشود و ترکهای عمیقتری شکل میگیرد که فقط به خستگی حرارتی روزمره محدود نمیماند.
چرا گرمایش از کف باید دیر و آرام روشن شود؟
روشن کردن ناگهانی سیستم در دمای بالا، رطوبت باقیماندهٔ عملآوری را بهسرعت از بتن خارج میکند و تنش حرارتی ایجاد میکند. روش معمول کارگاهی این است که دما را طی چند روز و هر بار فقط چند درجه بالا ببرند، برای نمونه شروع از حدود بیست تا بیستوپنج درجه و افزایش تدریجی تا دمای کار، نه یکباره تا دمای نهایی.
کدام کفها بیشتر در معرض این ترک هستند؟
کفهای با دهانهٔ بزرگ بدون درز انبساط و کفهایی که میلگرد مش یا الیاف پلیپروپیلن در زیرکارشان به کار نرفته، بیشتر از بقیه ترک میخورند، چون چیزی نیروی کششی ناشی از چرخهٔ حرارتی را در سطح توزیع نمیکند. مبحث نهم مقررات ملی ساختمان روی رعایت درز انبساط در دهانههای بزرگ بتنی تأکید دارد و همین اصل برای زیرکار گرمایش از کف هم کاربرد دارد؛ عیار بتن پایینتر از حد معمول و ردهٔ مقاومتی ضعیفتر هم مقاومت زیرکار را دربرابر این چرخهها کم میکند.
این ترکها خطرناکاند یا فقط ظاهری؟
بیشتر این ترکها مویی و سطحیاند و به عملکرد لولهٔ زیر کف آسیبی نمیزنند، اما اگر عرض ترک از حدود ۰٫۳ میلیمتر بیشتر شود -- آستانهای که در بیشتر آییننامههای اجرایی بتن بهعنوان مرز بیخطر ذکر میشود -- یا در امتداد دقیق یک لوله تکرار شود، بهتر است پیش از پوشش نهایی با سرامیک یا سنگ، محل را با یک کارشناس عملآوری بررسی کرد، چون نشتی احتمالی لوله زیر پوشش دیرتر کشف میشود.
