بتن ترک خورد؛ علتش چیست؟
بیشتر ترکهای بتن تقصیر سیمان نیست. تقصیر آب اضافه، عملآوری نشدن و جمعشدگی است.
وقتی بتن ترک میخورد، اولین چیزی که متهم میشود سیمان است. در عمل، بیشتر ترکها ریشه در اجرا دارند: آب اضافه، عملآوری نشدن، و بتنریزی در شرایط نامناسب.
سه نوع ترک که باید از هم جدا کنی
ترک جمعشدگی خمیری در ساعات اول پس از بتنریزی ظاهر میشود؛ سطحی، نامنظم و معمولاً کمعمق است. علتش تبخیر سریع آب از سطح است — باد، آفتاب و هوای خشک. این ترک خطر سازهای ندارد ولی راه نفوذ رطوبت باز میکند.
ترک حرارتی در قطعات حجیم رخ میدهد. مغز قطعه از واکنش سیمان گرم میشود و سطح سریعتر سرد میشود؛ اختلاف دما، قطعه را از درون میکشد. اینجا انتخاب سیمان اهمیت دارد و برای همین در بتن حجیم سراغ سیمانی با گرمای هیدراسیون کمتر میروند.
ترک سازهای فرق دارد: مورب، پیشرونده، و معمولاً از گوشهٔ بازشو یا محل اتصال شروع میشود. این یکی را خودت درمان نکن — مهندس محاسب و ناظر باید ببینند.
آب اضافه، شایعترین مقصر
بتن روان کار را راحت میکند و وسوسهاش زیاد است. اما هر لیتر آبی که بیش از نیاز واکنش ریخته شود، پس از تبخیر جای خالی میگذارد و همان حفرهها مقاومت را پایین میآورند و راه ترک را باز میکنند. اگر بتن سفت است، راهحل افزودنی روانکننده است نه شلنگ آب.
عملآوری، ارزانترین کاری که نمیکنند
بتن باید پس از گیرش مرطوب بماند تا واکنش سیمان کامل شود. دستکم هفت روز. بتنی که رها شود ممکن است تا حدود سی درصد از مقاومت طرح را از دست بدهد و سطحش پودری و ترکدار شود. آبپاشی، پوشاندن با گونی مرطوب یا نایلون — هر کدام از هیچکاری بهتر است.
چه وقت نگران باشی؟
- ترک پهنتر از حدود نیم میلیمتر روی عضو باربر
- ترکی که هفته به هفته بازتر میشود
- ترک مورب نزدیک تکیهگاه یا گوشهٔ بازشو
- ترکی که آرماتور از داخلش دیده میشود یا زنگزدگی نشان میدهد
در این چهار حالت، کار را متوقف کن و نظر مهندس ناظر را بگیر. بقیهٔ ترکهای سطحی معمولاً با ترمیم و آببندی حل میشوند.
