حملهٔ سولفاتی به بتن چیست؟

حملهٔ سولفاتی واکنش سولفات خاک یا آب زیرزمینی با ترکیبات سیمان است که محصولی حجیم‌تر می‌سازد و بتن را از درون می‌ترکاند. جدول ۹-۶-۵ مبحث نهم (ویرایش ۱۳۹۲) شدتش را با سولفات آب، از کمتر از ۳۰۰ تا بیش از ۵۰۰۰ قسمت در میلیون، و سولفات خاک رده‌بندی می‌کند و نوع سیمان را از روی آن برمی‌گزیند.

معادل انگلیسی: Sulfate attack

چه اتفاقی می‌افتد؟

سولفات خاک یا آب زیرزمینی با ترکیبات آلومیناتی سیمان (C₃A) واکنش می‌دهد و محصولی می‌سازد که حجمش از مواد اولیه بیشتر است. این انبساط از درون به بتن فشار می‌آورد تا بترکد. برای همین سیمان ضدسولفات تیپ ۵ طبق جدول ۵-۷-۱ مبحث پنجم حداکثر ۵ درصد C₃A دارد.

ردهٔ سولفاتی خاک و آب چطور تعیین می‌شود؟

جدول ۹-۶-۵ مبحث نهم با سولفات (SO₄) آب زیرزمینی بر حسب قسمت در میلیون و سولفات کل خاک بر حسب درصد وزنی پنج رده می‌گذارد:

• ملایم: آب کمتر از ۳۰۰، خاک کمتر از ۰٫۲ درصد
• متوسط: آب ۳۰۰ تا ۱۲۰۰، خاک ۰٫۲ تا ۰٫۵ درصد
• شدید: آب ۱۲۰۰ تا ۲۵۰۰، خاک ۰٫۵ تا ۱ درصد
• بسیار شدید: آب ۲۵۰۰ تا ۵۰۰۰، خاک ۱ تا ۲ درصد
• فوق‌العاده شدید: آب بیش از ۵۰۰۰، خاک بیش از ۲ درصد

برای خاک سولفاتی چه سیمانی؟

نوع سیمان و حداکثر نسبت آب به سیمان در همان جدول از روی رده و تماس سازه با سفرهٔ آب تعیین می‌شود. پانوشت جدول می‌گوید سیمان پرتلند سرباره‌ای یا پرتلند پوزولانی با کمتر از ۲۵ درصد پوزولان را می‌شود به‌جای تیپ ۵ به کار برد، به شرط اینکه سولفات آب از ۱۲۰۰ قسمت در میلیون (یا خاک از ۰٫۵ درصد) بیشتر نباشد؛ پوزولانی با بیش از ۲۵ درصد پوزولان تا ۲۵۰۰ (یا خاک ۱ درصد). پس عدد آزمایش سولفات خاک و آب، نه حدس، تیپ سیمان را تعیین می‌کند.

نشانه‌های حملهٔ سولفاتی چیست؟

• ترک‌های شبکه‌ای روی سطح در تماس با خاک
• پوسته شدن و نرم شدن سطح
• سفید شدن و پودری شدن لبه‌ها